REM uykusu nedir? REM uykusu, gözlerin kapalı göz kapaklarının altında hızla hareket ettiği, beyin etkinliğinin arttığı ve canlı rüyaların sık görüldüğü uyku evresidir. “REM” ifadesi, İngilizce Rapid Eye Movement, yani “hızlı göz hareketi” kelimelerinin baş harflerinden oluşur.
Rüyaların En Canlı Olduğu Uyku Evresi
Uyku yalnızca dinlenilen tekdüze bir süreç değildir. Gece boyunca NREM ve REM uykusu arasında geçiş yapılan döngüler yaşanır. REM uykusu; rüyalar, duygular ve bellek süreçleriyle ilişkisi nedeniyle uyku araştırmalarının önemli konularından biridir.
REM Uykusunda Ne Olur?
REM uykusu sırasında beynin elektriksel etkinliği bazı yönlerden uyanıklık durumuna yaklaşır. Gözler hızla hareket ederken kalp atışı ve solunum daha düzensiz hâle gelebilir.
Bu evrenin dikkat çekici özelliklerinden biri, vücudun büyük kaslarında geçici hareket baskılanması görülmesidir.
“REM atonisi” olarak adlandırılan bu durum, kişinin rüyada yaptığı hareketleri çoğunlukla fiziksel olarak uygulamasını önler.
REM Uykusu ve Rüyalar Arasındaki İlişki
Canlı, duygusal ve hikâye niteliğindeki rüyalar REM uykusunda daha sık bildirilir. Ancak rüyalar yalnızca REM uykusunda görülmez; NREM evrelerinde de rüya deneyimleri yaşanabilir.
REM uykusunda görülen canlı rüyalar, tanıdık mekânları beklenmedik ve gerçeküstü biçimlerde yeniden kurabilir.
Rüyalardaki mekânlar, gerçek dünyanın kurallarını korumak zorunda değildir.
REM uykusu ile rüya görmek bu nedenle aynı anlama gelmez. REM, canlı rüyaların görülme olasılığının arttığı bir uyku evresidir.
REM Uykusu Ne Zaman Görülür?
İlk REM dönemi genellikle uykuya daldıktan yaklaşık 90 dakika sonra başlar. Uyku döngüsü gece boyunca birkaç kez tekrarlanır.
Gecenin ilk bölümündeki REM dönemleri görece kısa, sabaha yakın dönemler ise daha uzundur. Bu nedenle sabaha doğru görülen rüyalar daha canlı olabilir ve uyandıktan sonra daha ayrıntılı hatırlanabilir.
REM Uykusu: Beyin Aktif, Beden Hareketsiz
REM uykusunun yetişkinlerde toplam uyku süresinin yaklaşık dörtte birini oluşturabildiği belirtilmektedir.
Biliyor muydunuz?
Sabah saatlerine doğru REM dönemleri uzar. Bu durum, sabaha yakın görülen rüyaların daha canlı hatırlanmasına katkıda bulunabilir.
REM Uykusu Neden Önemlidir?
REM uykusunun kesin işlevleri bütünüyle açıklanmış değildir. Bununla birlikte araştırmalar bu evrenin aşağıdaki süreçlerle ilişkili olabileceğini göstermektedir:
- Duygusal deneyimlerin işlenmesi
- Öğrenme ve bazı bellek süreçleri
- Beyin gelişimi ve sinirsel esneklik
- Rüya deneyimlerinin oluşması
- Duyguların düzenlenmesi
Bu ilişkiler, REM uykusunun tek başına bütün öğrenme veya duygu düzenleme süreçlerinden sorumlu olduğu anlamına gelmez. Uyku sağlığı açısından REM ve NREM evrelerinin birlikte oluşturduğu düzenli uyku yapısı önemlidir.
REM Uykusu ile Kâbuslar Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır?
Kâbuslar çoğunlukla canlı rüyaların daha sık görüldüğü REM uykusuyla ilişkilendirilir. REM dönemleri sabaha doğru uzadığı için bazı kâbuslar gecenin ikinci yarısında ortaya çıkabilir ve daha kolay hatırlanabilir.
Bununla birlikte her REM rüyası kâbus değildir. Kâbusların oluşmasında stres, travmatik deneyimler, uyku düzensizliği, bazı ilaçlar ve bireysel etkenler de rol oynayabilir.
Kâbusların ortaya çıkmasında rol oynayan etkenleri, kâbuslarla kötü rüyalar arasındaki farkı ve ne zaman destek alınması gerektiğini öğrenmek için “Kâbuslar Neden Oluşur?” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
REM Uykusu ile Berrak Rüya Arasındaki İlişki
Laboratuvar ortamında doğrulanan berrak rüyaların büyük bölümü REM uykusu sırasında kaydedilmiştir. Berrak rüyada kişi, uyumaya ve rüya görmeye devam ederken deneyimin bir rüya olduğunun farkına varır.
Rüya sırasında farkındalığın nasıl ortaya çıktığını, berrak rüyanın rüyayı kontrol etmekle aynı şey olup olmadığını ve bilimsel olarak nasıl doğrulandığını öğrenmek için “Berrak Rüya Nedir?” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kısaca
REM uykusu; hızlı göz hareketleri, yüksek beyin etkinliği, geçici kas hareketsizliği ve canlı rüyalarla ilişkilendirilen bir uyku evresidir.
Gece boyunca tekrar eder ve sabaha doğru süresi genellikle uzar.
Rüyalar yalnızca REM sırasında görülmese de canlı ve duygusal rüyaların bu evrede daha sık yaşandığı bilinmektedir. REM uykusunun bellek, öğrenme ve duygusal süreçlerdeki rolü araştırılmaya devam etmektedir.
Kaynaklar
- Peever, J. ve Fuller, P. M. (2017). The Biology of REM Sleep. Current Biology, 27(22), R1237–R1248. https://doi.org/10.1016/j.cub.2016.11.026�
- Scammell, T. E., Arrigoni, E. ve Lipton, J. O. (2017). Neural Circuitry of Wakefulness and Sleep. Neuron, 93(4), 747–765. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2017.01.014�
- Cleveland Clinic. Sleep: What It Is, Why It’s Important, Stages, REM & NREM. �
my.clevelandclinic.org.Centers for Disease Control and Prevention.